Ở trên chúng ta mới thống kê những gì trong di sản nghệ thuật Đồng bằng Bắc Bộ với vai trò của người Việt trong tiến trình lịch sử dân tộc. Nhưng đứng về mặt lịch sử nghệ thuật nước ta còn nhiều bộ phận nghệ thuật khác nhau và khổng lồ không kém, như nghệ thuật của Phù Nam ở Nam Bộ và nghệ thuật Chàm ở Trung Nam Bộ, số lượng đền đài và tượng thờ cốt yếu theo dòng Ấn Độ giáo vừa cổ xưa, vừa phong phú và có nhiều giá trị văn hóa lịch sử đối với lịch sử Đông Nam Á trong sự ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ. Những kho tàng này do có kí vãng lâu dài, và những vương quốc cổ xưa đó cũng từ lâu chìm vào quá vãng nên cũng bị tàn phá bởi chiến tranh, thời kì và nạn móc túi. Ít nhất chúng ta có ba phần di sản đó, không kể những sản phẩm văn hóa của các sắc tộc ít người khác. Di sản văn hóa không chỉ là những hiện vật mỹ thuật có tính vật chất mà còn bộ phận di sản phi vật thể như âm nhạc, thơ văn truyền khẩu, tiếng nói và những tập tục lâu đời. Đặc điểm lớn nhất của di sản nghệ thuật nước ta là hết sức phong phú về số lượng, chất lượng ở các tác phẩm nhỏ, đền đài quy mô cỡ vừa và nhỏ, và thiếu những công trình giao hội đồ sộ, như Angko chả hạn, còn tuổi lịch sử thì tính từ nền văn hóa Đông Sơn trở lại đây, những hiện vật cổ nhất đã có đến bốn nghìn năm tuổi cho đến thời phong kiến muộn màng.
2. Kí vãng của một giang sơn, một dân tộc ngoài lịch sử thành văn, không còn hình thức nào hơn các di sản vật chất (kiến trúc, điêu khắc, hội họa, đồ áp dụng), trong những thời đại chưa có máy thu thanh, chụp ảnh thì những di sản ấy chính là lịch sử dưới dạng vật chất. Thời
Du lịch là đi du lịch để vui chơi, giải trí hoặc nhằm mục đích kinh doanh; là việc thực hiện chuyến đi khỏi nơi cư trú, có tiêu tiền, có thể tạm trú qua đêm và có sự trở về. Mục đích của chuyến đi là giải trí, nghỉ dưỡng, thăm thân nhân, công tác, hội nghị khách hàng hay du lịch khen thưởng, hoặc nhằm mục đích kinh doanh. Các Tổ chức Du lịch Thế giới định nghĩa khách du lịch như những người "đi du lịch đến và ở lại ở những nơi bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ trong hơn 24 giờ và không quá một năm liên tiếp cho tiêu khiển, kinh doanh và các mục đích khác không liên đến những nhân viên chỉ dẫn viên du lịch của tổ chức thực hành việc du lịch đó."
Đại Đông Sơn còn để lại trống đồng, thời đại Lý Trần oai hùng đến thế nhưng cũng chỉ có thể cảm nhận qua chùa chiền, tượng Phật, cũng giống như văn minh Ai Cập đọng lại trong Kim tự tháp. Do đó, người ta cần bảo vệ di sản ở nguyên dạng chứ chẳng thể sang sửa, thêu dệt làm mới chúng. Quá trình này là khó khăn với các công trình còn được dùng vào các mục đích đạo ngày nay, mà người ta luôn muốn trang điểm đổi thay nó cho mới mẻ hơn, và khác hẳn với các công trình không còn được dùng nữa mà cóDu lịch phát triển mạnh về nhiều mặt đặc biệt làm tắm biển. Thí dụ: Bờ biển Florida, hòn đảo Hawaii, bờ biển California. Du lịch trượt tuyết, leo núi và thác nước như Colorado, ven dãy núi Coocdie... Du lịch trên thuyền lớn cũng khá phát triển. Khách du lịch về đây từ khắp nơi trên thế giới khá đông.Du lịch Nha Trang cũng là một sự chọn lựa du lịch thú vị cho những vị vị khách thích biển.
Thể bảo tồn như bảo tàng tại chỗ. Những công trình luôn được dùng trong quá khứ và đến ngày nay đương nhiên nó luôn khoác những chiếc áo của thời đại song hành, và người ta phải bóc tầng lớp để hiểu dĩ vãng qua một công trình như thế nào. Đôi khi, ngày nay người ta hiểu nhầm hoàn toàn về một di sản kí vãng do chúng thay đổi trong một thời đại nào đó, tỉ dụ như tượng Hy Lạp cổ đại vốn bằng đồng và được tô vẽ lòe loẹt, hiện tại phần đông bằng đá cẩm thạch do người La Mã sao chép lại, và người ta ưng những tượng đá đó là văn minh Hy Lạp. Ở du lich da nang ta cũng vậy, những ngôi chùa thời Lý thường chỉ là một ngọn tháp lớn có một tượng Phật giữa lòng, ngày nay khi tháp đã đổ, những pho tượng được xếp cùng với một ban thờ đông đảo trong một nội thất khép kín và Đôi khi chúng được sơn son thếp vàng lên cả mặt đá. Quá khứ không phải bao giờ cũng được hiểu đúng như nó tồn tại, mà đa số người ta chỉ có thể đoán nhận, cảm nhận quá khứ từ các di sản, xác thực hơn cần phối hợp với những nguồn tư liệu lịch sử khác, tuy nhiên sự cảm nhận thuần túy qua tác phẩm nghệ thuật lại thường đúng với thực chất ra đời của tác phẩm.Để có thể phát huy những giá trị của di sản truyền thống hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức bảo tàng văn hóa và nhu cầu về văn hóa của con người bữa nay, chứ không chỉ là chơi cổ vật, sưu tầm đưa những thứ quý về nhà mình. Xét cho cùng thì tác phẩm dưới dạng vật chất cũng chỉ là trình bày ý tưởng, một đời sống ý thức nào đó, cái vỏ vật chất đó, chỉ có giá trị tương đối về mặt nghệ thuật và công nghệ kí vãng. Nếu cổ vật, di sản không được giữ đúng như nó từng có, không hệ thống được theo tiến trình lịch sử, con người ngày nay dễ phát triển trên mảnh đất rỗng tuếch về văn hóa, vọng ngoại và lai căng là đương nhiên, cũng như ngày nào đó cần thiết phải tìm lại cội nguồn của mình thì đã không bao giờ có thể quay lại. Truyền thống không chỉ là tập tục, kinh nghiệm mà là cả nguồn dinh dưỡng tinh thần cho một đứa trẻ trở nên người lớn lành mạnh, vốn được quy định bởi một thứ tiếng mẹ đẻ một mực và một đời sống tâm hồn không chỉ là từ một gia đình cụ thể mà là cả kí vãng lâu dài của dân tộc.
Nhà phê bình mỹ thuật PHAN CẨM THƯỢNG
0 comments:
Post a Comment