Giờ, tui “phỏng lại” lớp trên bằng cỏ mượt, có nắp đậy, bên dưới là thùng đạn rỗng. Căn hầm thân thuộc này từng cứu hàng nghìn gia đình tránh khỏi hòm tên, mũi đạn. Lập bảo tàng để con cháu nhớ mình. Minh Ngọc. Người nào không trực tiếp tham gia được thì góp tiền mua nguyên nguyên liệu, mua đất đá, ai cũng muốn góp công sức của mình cho một con đường chung.
Nhìn vào bộ sưu tập, có thể thấy một số vật dụng rất đặc biệt, không biết ông để xen lẫn trong bộ sưu tập nông cụ có ý nghĩa gì như: gồng chân trộm, hầm bí hiểm, chiếc xe tăng làm bằng vỏ đạn, tiền Đông Dương… trả lời thắc mắc của tôi về căn hầm bí ẩn được đặt trọng thể bên cửa sổ, cụ trầm tư mặc tưởng: “Tui làm theo căn hầm cũ ở nhà tại làng La Chữ.
Một con đường cấp phối rất đẹp làm cho liên lạc đi lại của người dân trong thôn thuận lợi hơn. Hai ông bà có với nhau thảy 9 mặt con nên cuộc sống rất khó khăn. Tham vọng của ông Trần Hữu Hám khi lập “bảo tồn” rất đơn giản là để con cháu nhớ về công sinh thành dưỡng dục, nhớ về nguồn cội tổ sư.
”. Cách đây 12 năm, ông từng bỏ tiền túi 1 triệu đồng mua lại chiếc chuông nhỏ của một gia đình ở Hải Lăng (Quảng Trị) hoặc bộ đồ ăn trầu bằng đồng xưa có tổng trị giá tương đương. Ông kể: Một lần vào Huế, ngẫu nhiên nhìn thấy tấm hình của hai cô con gái là chị Trần Thị Lê và Trần Thị Năm vừa học bài vừa đạp nước vào ruộng treo ở một phòng tranh tại đường Phan Đăng Lưu đã thôi thúc ông tìm lại những kỷ vật một thời “thắt lưng, buộc bụng” để nuôi con thành tài.
Sau nhiều tháng làm đường không biết mệt mỏi, hình dáng của một con đường bắt đầu hình thành. Được bao nhiêu ông đi mua đồ về chưng trong tủ.
Đó cũng là những vật dụng đã gắn liền với đời sống của bà con dân cày từ hàng trăm năm trước. Liên tục trong 10 năm từ năm 1980 đến 1990, mỗi tháng ông Hám bỏ ra 2 ngày (ngày 1 và 15 Âm lịch) dùng búa tạ đập nát quờ các tảng đá to đùng trả lại mặt bằng cho lòng đường.
Những ngày mưa lấy xẻng làm rãnh thoát nước. Nhiều lúc thấy việc làm của cha mình “chẳng giống ai” mấy đưa con ra can ngăn nhưng ông nằng nặc không chịu.
18 năm ròng rã ông đi khắp miền quê xứ Huế có khi ra tới Quảng Trị để sưu tầm các mô hình về cái cày, con trâu, hay máy đạp nước, cối giã gạo. Một số người xem ngỏ ý mua lại vài món nhưng cụ Hám không bán.
Người làng vẫn bảo ông là lão nông chơi sang. Đó là con đường được làm từ kinh phí của nhiều người mà người đầu tiên khởi xướng là ông Trần Hữu Hám. Đến hiện đã bước qua tuổi 85 khi đi trên con đường bằng phẳng và nhìn 9 người con mình đã “công thành, danh toại” ông mới yên lòng tìm thú vui riêng cho mình. Thích thứ gì mang về thứ ấy nên bảo tồn nhỏ của ông khá phong phú. Con đường ông sửa thuở trước kia giờ đây đã nuôi dưỡng ý chí của hàng trăm con em xã Hương Chữ tiếp nối vào giảng đường đại học.
Đó là thứ quen thuộc trong chiến tranh với nhiều người, lớp trẻ như anh chị chắc là không biết. Ông về cười trừ, khoe mấy thứ mới mua được, thế là huề”. Thấy việc của ông làm giúp ích cho dân, nhiều lần xã yêu cầu tuyên dương và chi trả lương nhưng ông không chịu. Trằn trọc mãi ông Hám vẫn không nghĩ ra cách nào để người dân quê mình bớt khổ khi đi lại trên tuyến đường này.
Qua đêm, nếu đèn tắt, tức thị thiếu khí, phải làm lỗ thông hơi to hơn. Đến lúc này mọi người mới nhận ra những việc ông Hám làm quả thật rất có ích nên cũng tham gia làm cùng ông. Địa chỉ nhà ông Hám ở ngã ba làng La Chữ, phường Hương Chữ, thị xã Hương Trà - vấn rất nhiều du khách đến tham quan. Năm có đứa con thứ 4, ông phải rời nhà đi làm đường suốt 10 năm ròng rã, cực không kể xiết.
Có hôm tối mò không thấy, cả nhà quàng đi tìm. “Mình làm việc nghĩa là để đền ơn quê hương đã cưu mang gia đình trong những ngày miếng cơm còn xen lẫn với canh rau, củ sắn”, ông Hám nói. Ngày trước, nhà tui đào một cái ngoài vườn, nắp phủ gộc tre, dây khoai, cỏ… Bên trên có hai lỗ thông hơi, dưới đặt ngọn đèn.
Tui hay càm ràm vì ông cứ lo việc không đâu vào đâu, chẳng lo ngơi nghỉ dưỡng già. Tiếng lành đồn xa, ngôi nhà nhỏ của ông giờ đã trở thành nơi tham quan du lịch miễn phí cho nhiều du khách trong và ngoài nước.
Bà Nguyễn Thị Thứ, vợ cụ Hám kể: “Con cái trong nhà thấy ba nặng nhọc nên hay biếu ông tiền ăn quà vặt. Ông Hám bên cạnh bảo tàng nông cụ của mình tại ngã ba vào làng La Chữ. Trải qua gần 10 năm cùng chung sức đồng lòng, con đường vào thôn La Chữ chung cục cũng hiện hình. Lão nông hiệp nghĩa. Ông cụ cả quyết: “Số tiền ấy tui đã từng có.
Từ trọng điểm xã Hương Chữ ra quốc lộ 1A để vào Huế duy chỉ có một con đường ở ngay ngã ba La Chữ, làm trước năm 1975. Còn những món đồ trong gia đình này là niềm vui tuổi già, tui chỉ để lại cho con cháu nhớ về gia đình, dòng tộc mà thôi”.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ công nhân ở chiến khu Dương Hòa, ông lập gia đình với bà Nguyễn Thị Thứ. “Ngó rứa mà hay, nhiều người, có cả khách Tây vô đây họ ưng coi cái ni.
Ông nói: “Mình phải làm việc này không chỉ vì niềm ham mê của bản thân mà còn muốn lưu giữ cho đời con cháu ngày mai, sơn hà dù có thay đổi tới đâu thì bọn trẻ vẫn biết về hình ảnh người dân cày Việt Nam một thời lam lũ nhưng rất hào hùng”.
Lớn tuổi vậy nhưng ông chạy xe ra Phong Điền, về cửa Tư Hiền, đèo Phú Gia… vèo vèo. Ông Hám cũng san sẻ thêm: Sau này ông muốn hiến tặng các hiện vật mà ông có được cho bảo tồn Thừa Thiên - Huế, đó sẽ là nơi lưu giữ tốt nhất những nông cụ này cho muôn thuở sau.
Để giúp cha thỏa chí ham, mỗi tháng 9 người con “viện trợ” cho lão gần 1 triệu đồng, nên để có tiền mua lại các hiện vật nông cụ lão phải “cân đong đo đếm” rất tường tận. Sau ngày phóng thích, tuyến đường này xuống cấp trầm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống sinh hoạt và việc học tập của con em làng La Chữ.
0 comments:
Post a Comment